Çocuğum Otistik mi? Ailelerin Bilmesi Gereken Önemli İşaretler
Çocuğunuzun gelişimini takip ederken bazı farklılıklar dikkatinizi çekebilir. Otizm spektrum bozukluğunun (OSB) yaş dönemlerine göre olası işaretlerini genel hatlarıyla size aktarmayı amaçlıyoruz. Böylece erken dönemde uzman bir psikiyatriste başvurabilir ve gerekli yönlendirmeleri alabilirsiniz.
Yaş Dönemlerine Göre Dikkat Edilmesi Gereken İşaretler
0-12 Ay Arası
- Göz teması kurmama veya çok kısa süreli kurma
- "Cee-e" gibi basit etkileşimli oyunlara tepki vermeme
- 9 aydan sonra ismine tepki vermeme
- Gülümsemeye karşılık vermeme
- "Bay bay" yapma gibi basit hareketleri taklit etmeme
12-24 Ay Arası
- 16 aya kadar tek kelime kullanmama
- Parmakla istediği şeyi göstermeme
- İlgilendiği şeyleri başkalarıyla paylaşmama
- Akranlarına ilgi göstermeme
- Basit yönergeleri yerine getirmeme
2-3 Yaş Arası
- İki kelimelik cümleler kurmama
- Hayali oyun oynamama
- Tekrarlayıcı hareketler (sallanma, dönme)
- Çevresindeki değişikliklere aşırı tepki verme
- Akranlarıyla paralel oyun oynamama
3-5 Yaş Arası
- Karşılıklı sohbet başlatmama veya sürdürmeme
- Duygularını ifade etmede zorluk
- Akran ilişkilerinde belirgin zorluklar
- Rutin değişikliklerine aşırı tepki
- Ses, ışık veya dokunmaya aşırı hassasiyet
Sık Görülen Davranış Özellikleri
Sosyal İletişim
- Göz teması kurmaktan kaçınma
- İsmi söylendiğinde bakmama
- Duygusal karşılık vermede zorluk
- Ortak ilgi eksikliği
Dil ve İletişim
- Konuşma gecikmesi
- Ekolali (söylenenleri tekrarlama)
- Sohbet başlatma ve sürdürmede zorluk
- Jest ve mimikleri kullanmada sınırlılık
Oyun ve Sosyal Etkileşim
- Tek başına oynama tercihi
- Sembolik oyun oynamama
- Akranlarıyla etkileşim kurmama
- Ortak oyunlara katılmama
Ne Yapmalısınız?
İlk Adımlar
1. Gözlemlerinizi Not Alın
- Hangi davranışlar sizi endişelendiriyor?
- Ne zaman başladı?
- Hangi durumlarda ortaya çıkıyor?
2. Çocuk Doktorunuzla Görüşün
- Gözlemlerinizi paylaşın
- Gelişim takibi isteyin
- Gerekli yönlendirmeler için destek alın
3. Uzman Değerlendirmesi
- Çocuk psikiyatristi
- Gelişim uzmanı
- Çocuk nöroloğu
Önemli Hatırlatmalar
1. Erken Müdahale Çok Önemlidir
- Ne kadar erken fark edilirse, müdahale o kadar etkili olur
- Her çocuğun gelişim hızı farklıdır
- Profesyonel destek almaktan çekinmeyin
2. Panik Yapmayın
- Her gecikmiş gelişim otizm anlamına gelmez
- Bazı çocuklar normal gelişim sürecinde de gecikmeler yaşayabilir
- Profesyonel değerlendirme en doğru yolu gösterecektir
3. Güçlü Yanları Fark Edin
- Her çocuğun kendine özgü yetenekleri vardır
- Güçlü yanlarını destekleyin
- Olumlu gelişmelere odaklanın
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili endişeleriniz varsa, bunu mutlaka uzmanlarla paylaşın. Erken tanı ve müdahale, çocuğunuzun gelişimi için çok önemlidir. Unutmayın ki, her çocuk biriciktir ve kendi gelişim hızında ilerler. Önemli olan, çocuğunuzu yakından gözlemlemek ve gerektiğinde profesyonel destek almaktır.